{"id":447,"date":"2026-05-03T13:43:05","date_gmt":"2026-05-03T10:43:05","guid":{"rendered":"https:\/\/sosyologmerve.com\/?p=447"},"modified":"2026-05-03T13:44:02","modified_gmt":"2026-05-03T10:44:02","slug":"emile-durkheimin-sosyolojik-yontem-anlayisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sosyologmerve.com\/index.php\/2026\/05\/03\/emile-durkheimin-sosyolojik-yontem-anlayisi\/","title":{"rendered":"Emile Durkheim’in Sosyolojik Y\u00f6ntem Anlay\u0131\u015f\u0131"},"content":{"rendered":"\n

Sosyolojinin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir bilim dal\u0131 olarak kabul edilmesinde \u00c9mile Durkheim\u2019in geli\u015ftirdi\u011fi y\u00f6ntem anlay\u0131\u015f\u0131 belirleyici olmu\u015ftur. Durkheim, toplumu bireylerin psikolojik \u00f6zellikleriyle a\u00e7\u0131klayan yakla\u015f\u0131mlara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak, toplumsal ger\u00e7ekli\u011fin kendine \u00f6zg\u00fc yasalar\u0131 oldu\u011funu savunmu\u015ftur. Ona g\u00f6re sosyoloji, bireylerin niyetlerinden \u00e7ok, bireyleri ku\u015fatan toplumsal yap\u0131lar\u0131 incelemelidir.
Bu ba\u011flamda Durkheim, sosyolojiyi sistemli, nesnel ve bilimsel ilkelere dayanan bir disiplin haline getirmeyi ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r. Onun sosyolojik y\u00f6ntemi, toplumsal olgular\u0131n tan\u0131m\u0131, incelenme bi\u00e7imi ve a\u00e7\u0131klanma yollar\u0131 \u00fczerine kuruludur.<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Toplumun Kendine \u00d6zg\u00fc Ger\u00e7ekli\u011fi
    <\/em><\/strong>Durkheim\u2019e g\u00f6re toplum, bireylerin basit bir toplam\u0131 de\u011fildir. Toplumsal yap\u0131, bireylerin \u00fczerinde yer alan ve onlar\u0131 \u015fekillendiren bir ger\u00e7ekliktir. Bu nedenle toplumsal olaylar, bireysel tercihler ya da psikolojik e\u011filimlerle a\u00e7\u0131klanamaz. Sosyolojinin temel g\u00f6revi, toplumsal olgular\u0131 yine toplumsal nedenlerle a\u00e7\u0131klamakt\u0131r.
    Bu yakla\u015f\u0131m, sosyolojiyi birey merkezli a\u00e7\u0131klamalardan ay\u0131rarak ona \u00f6zg\u00fcn bir inceleme alan\u0131 kazand\u0131r\u0131r.<\/li>\n\n\n\n
  2. Toplumsal Olgular\u0131n Tan\u0131m\u0131 ve \u00d6nemi
    <\/em><\/strong>Durkheim, sosyolojinin temel inceleme nesnesi olarak toplumsal olgular\u0131 tan\u0131mlar. Toplumsal olgular; bireyin d\u0131\u015f\u0131nda var olan, birey \u00fczerinde y\u00f6nlendirici ve zorlay\u0131c\u0131 etkisi bulunan d\u00fc\u015f\u00fcnce, davran\u0131\u015f ve kurumlar b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr.
    Dil, hukuk, ahlak, gelenekler, e\u011fitim sistemi ve dini pratikler bu kapsamda de\u011ferlendirilir. Bu olgular bireyden \u00f6nce vard\u0131r ve birey bu yap\u0131larla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalarak toplumsalla\u015f\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bireyin davran\u0131\u015flar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bu olgular taraf\u0131ndan \u015fekillendirilir.<\/li>\n\n\n\n
  3. Toplumsal Olgular\u0131n \u201c\u015eeyler Gibi\u201d \u0130ncelenmesi
    <\/em><\/strong>Durkheim\u2019in y\u00f6ntem anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n en dikkat \u00e7ekici y\u00f6nlerinden biri, toplumsal olgular\u0131n \u201c\u015feyler gibi\u201d ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesidir. Bu ifade, toplumsal olgular\u0131n somut nesneler oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez; aksine ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n bu olgulara kar\u015f\u0131 mesafeli ve tarafs\u0131z bir tutum tak\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini vurgular.
    Ara\u015ft\u0131rmac\u0131, kendi de\u011ferlerini ve \u00f6n kabullerini ara\u015ft\u0131rma s\u00fcrecinin d\u0131\u015f\u0131nda tutmal\u0131, toplumsal ger\u00e7ekli\u011fi oldu\u011fu gibi anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n
  4. Nesnellik ve Bilimsellik \u0130lkesi
    <\/em><\/strong>Durkheim, sosyolojinin normatif de\u011fil, a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bir bilim olmas\u0131 gerekti\u011fini savunur. Sosyolog, toplumsal olaylar\u0131 ahlaki \u00f6l\u00e7\u00fctlerle de\u011ferlendirmek yerine, onlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131 ve toplumsal sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 incelemelidir.
    Bu nedenle de\u011fer yarg\u0131lar\u0131ndan ar\u0131nm\u0131\u015f bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, Durkheim\u2019in sosyolojik y\u00f6nteminin temel ko\u015fullar\u0131ndan biridir. Bilimsel bilgi, ancak bu \u015fekilde g\u00fcvenilir ve genellenebilir olabilir.<\/li>\n\n\n\n
  5. Toplumsal Nedensellik Anlay\u0131\u015f\u0131
    <\/em><\/strong>Durkheim\u2019e g\u00f6re her toplumsal olgunun bir nedeni vard\u0131r ve bu neden bireysel d\u00fczeyde de\u011fil, toplumsal yap\u0131da aranmal\u0131d\u0131r. Toplumsal olaylar rastlant\u0131sal de\u011fil, belirli d\u00fczenlilikler i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kar.
    Bu yakla\u015f\u0131m, sosyolojinin a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r ve toplumsal olaylar\u0131n belirli yasalar \u00e7er\u00e7evesinde anla\u015f\u0131labilece\u011fini g\u00f6sterir. Bireysel davran\u0131\u015flar\u0131n ard\u0131nda toplumsal ko\u015fullar\u0131n bulundu\u011fu fikri, Durkheim\u2019in y\u00f6nteminin temel dayanaklar\u0131ndan biridir.<\/li>\n\n\n\n
  6. \u0130\u015flevsel Yakla\u015f\u0131m
    <\/em><\/strong>Durkheim, toplumsal olgular\u0131 yaln\u0131zca nedenleriyle de\u011fil, toplum i\u00e7indeki i\u015flevleriyle de ele al\u0131r. Bir toplumsal olgunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesi, onun toplumsal b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011fe belirli katk\u0131lar sa\u011flamas\u0131yla ili\u015fkilidir.
    Bu nedenle Durkheim, bir olgunun hangi ihtiyaca kar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fini ve toplumsal d\u00fczenin devam\u0131nda nas\u0131l bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgular. \u0130\u015flevsel analiz, toplumsal sistemin i\u015fleyi\u015fini anlamada \u00f6nemli bir ara\u00e7t\u0131r.<\/li>\n\n\n\n
  7. Normal ve Patolojik Olan\u0131n Ayr\u0131m\u0131
    <\/em><\/strong>Durkheim, toplumsal olgular\u0131 de\u011ferlendirirken \u201cnormal\u201d ve \u201cpatolojik\u201d ayr\u0131m\u0131n\u0131 kullan\u0131r. Bir olgunun normal kabul edilmesi, onun bir toplumda yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclmesi ve toplumsal d\u00fczenle uyumlu olmas\u0131yla ilgilidir.
    Bu ayr\u0131m ahlaki bir yarg\u0131 i\u00e7ermez. \u00d6rne\u011fin baz\u0131 olumsuz g\u00f6r\u00fcnen davran\u0131\u015flar, toplumsal yap\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirli i\u015flevler \u00fcstlenebilir. Bu yakla\u015f\u0131m, toplumsal olaylara daha nesnel bak\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/li>\n\n\n\n
  8. Ampirik ve Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 Ara\u015ft\u0131rma
    <\/em><\/strong>Durkheim, sosyolojinin g\u00f6zleme ve verilere dayanmas\u0131 gerekti\u011fini savunur. \u0130statistiksel veriler, resmi kay\u0131tlar ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar onun y\u00f6nteminde \u00f6nemli bir yer tutar. Farkl\u0131 toplumlar\u0131n ve d\u00f6nemlerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, genel toplumsal e\u011filimlerin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar.
    Bu y\u00f6n\u00fcyle Durkheim, sosyolojiyi sistematik ve kan\u0131ta dayal\u0131 bir bilim olarak konumland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    \u00c9mile Durkheim\u2019in sosyolojik y\u00f6ntemi, toplumu bireylerin \u00f6tesinde ele alan b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir yakla\u015f\u0131m sunar. Toplumsal olgular\u0131n nesnel bi\u00e7imde incelenmesi, toplumsal nedenlerin \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve bilimsel y\u00f6nteme ba\u011fl\u0131l\u0131k, onun sosyoloji anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturur.
    Durkheim\u2019in geli\u015ftirdi\u011fi bu y\u00f6ntem, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de sosyolojik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne teorik ve metodolojik rehberlik etmeye devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Sosyolojinin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir bilim dal\u0131 olarak kabul edilmesinde \u00c9mile Durkheim\u2019in geli\u015ftirdi\u011fi y\u00f6ntem anlay\u0131\u015f\u0131 belirleyici olmu\u015ftur. Durkheim, toplumu bireylerin psikolojik \u00f6zellikleriyle a\u00e7\u0131klayan yakla\u015f\u0131mlara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak, toplumsal … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":444,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[7,5],"tags":[],"class_list":["post-447","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sosyoloji","category-sosyoloji-tarihi"],"aioseo_notices":[],"views":3,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sosyologmerve.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/447","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sosyologmerve.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sosyologmerve.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sosyologmerve.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sosyologmerve.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=447"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sosyologmerve.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":448,"href":"https:\/\/sosyologmerve.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/447\/revisions\/448"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sosyologmerve.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sosyologmerve.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sosyologmerve.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sosyologmerve.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}